Beknopte Gereformeerde Dogmatiek

De christelijk-gereformeerde hoogleraren dr. J. van Genderen (1923-2004) en dr. W.H. Velema (1929) publiceerden in 1992 hun Beknopte Gereformeerde Dogmatiek. Lees hier meer over dit standaardwerk.

De openbaring

De #openbaring van God is niet afhankelijk van menselijke ervaringen, maar menselijke ervaringen zijn afhankelijk van Gods openbaring #BGD

De #openbaring gaat van God uit en is theocentrisch. Hij handelt ter wille van de verheerlijking van Zijn Naam #BGD

God openbaart Zich in Zijn woorden en daden. Vooral het woord is Zijn openbaringsmiddel bij uitstek #BGD #openbaring

Gods woord is een daad en Zijn doen is een spreken – Bavinck #BGD #openbaring

Er is een geschiedenis van de #openbaring. God heeft niet alles in één keer gezegd. Christus is het absolute hoogtepunt #BGD

Het doel van de #openbaring van God is, dat wij Hem zullen kennen. De openbaring is communicatief. God wil gemeenschap met ons stichten #BGD

In Christus heeft God Zijn genadige gezindheid jegens ons (benevolentia Dei erga nos) geopenbaard – Calvijn #BGD #openbaring

God past Zich aan bij ons bevattingsvermogen (accommodatio). Hij praat met ons zoals voedsters dat doen met kleine kinderen – Calvijn #BGD

De #openbaring van God draagt persoonlijk karakter. God spreekt ons aan, de mens reageert; in het hart vallen de diepste beslissingen #BGD

De #openbaring is een vrije daad Gods waardoor Hij Zich bekend maakt en de mens in de rechte verhouding tot God komt te staan – Bavinck #BGD

In de #openbaring wendt God Zich tot de mens en in de religie wendt de mens zich tot God #BGD

De creatie is de eerste revelatie Gods. Schepping, onderhouding en regering zijn één machtige, voortgaande #openbaring Gods – Bavinck #BGD

Kennis van God zonder erkenning van God is in de Bijbel geen echte kennis van God! #BGD #openbaring

De betekenis van de algemene #openbaring is dat we God in Zijn werken leren kennen en verheerlijken #BGD

Bij gebrek aan een betere naam houden we het op ‘algemene #openbaring’. God werkt door natuur en geschiedenis #BGD

Het is God met Zijn #openbaring te doen om de redding en het herstel van de gehele mens en de hele kosmos #BGD

De Heilige Schrift

De Schrift is dat deel van de bijzondere openbaring dat God voor alle tijden en voor alle mensen bestemd heeft #BGD #Bijbel

Bavinck noemde de Heilige Schrift de dienstknechtgestalte van de openbaring #BGD #Bijbel

De Schrift is het Woord van God. De kerk zegt van de Schrift niets anders dan wat de Schrift van zichzelf zegt #BGD #Bijbel

De apostelen geloven zo zeer daarin dat ze steeds aan Gód toeschrijven wat door een profeet of psalmist is gezegd #BGD #Bijbel

Er zijn theologen die de #Bijbel niet als Gods Woord zien, maar wel dat Gods Woord in de Bijbel is #BGD

De beloften van God hebben hun betekenis niet verloren als die uitgekomen zijn. OT heeft niet slechts historische waarde #BGD #Bijbel

Het Nieuwe is in het Oude Testament verborgen en het Oude is in het Nieuwe Testament openbaar – Augustinus #BGD #Bijbel

Calvinisten hebben het Oude Testament het meest positief gewaardeerd, in vergelijking met rooms-katholieken en luthersen #BGD #Bijbel

Volgens A.A. van Ruler is het Nieuwe Testament ‘niet meer dan het lijstje met vreemde woorden ter nadere verklaring achterin’ #BGD #Bijbel

De boeken van de #Bijbel worden door verscheidenheid gekenmerkt, maar we kunnen toch spreken van één boodschap van God #BGD

Dit behoort tot de rijkdom van de openbaring, dat de boodschap op zo’n gevarieerde wijze tot ons komt #BGD #Bijbel

Het gaat er bij elk bijbelboek om, of Christus er duidelijk in verkondigd wordt (ob sie Christum treiben oder nicht) – Luther #BGD #Bijbel

De Schriftkritische theologie heeft in sterke mate meegewerkt tot de secularisering van het leven #BGD #Bijbel

De Schrift heeft geloofwaardigheid in zichzelf (de autopistie van de Schrift). Niet de kerk, maar de #Bijbel is de hoogste rechter #BGD

De kerk mag niet anders omgaan met de #Bijbel dan Jezus, de apostelen en evangelisten omgingen met het Oude Testament #BGD

Een belangrijk hermeneutisch principe is ‘sacra Scriptura sui ipsius interpres’, de Schrift is haar eigen uitlegster #BGD #Bijbel

Een goede exegese is van het grootste belang #BGD #Bijbel

Het wereldbeeld van de bijbelschrijvers is de onze niet meer, maar dit is geen beperking van het gezag en de boodschap #BGD #Bijbel

De #Bijbel is niet alleen een tekstenboek. Als we naar schriftwoorden verwijzen, moeten we bedenken hoe en waar en waarom ze er staan #BGD

Er is op aarde geen duidelijker boek geschreven dan de #Bijbel – Luther #BGD

De Schrift is een geestelijk licht, veel helderder dan de zon zelf #BGD #Bijbel

De duidelijkheid (claritas, perspicuitas) van de Schrift houdt niet in, dat iedereen haar even doorzichtig vindt #BGD #Bijbel

De reden van de helderheid is dat de Schrift vol is van Christus #BGD #Bijbel

De Schrift is duidelijk genoeg om haar eigen uitlegster te zijn. We moeten Schrift met Schrift vergelijken #BGD #Bijbel

De Heilige Geest is de unicus sui interpres, de enige Vertolker van Zichzelf. De Geest is nodig om de Schrift te begrijpen #BGD #Bijbel

Onze opdracht is het de duidelijkheid van de Schrift door middel van verklaring en verkondiging te laten zien #BGD #Bijbel

Er is een tijd geweest dat de rooms-katholieke kerk de #Bijbel liever niet in de handen van iedereen zag #BGD

In 1902 nog werd schriftstudie door leken ontraden door de rooms-katholieke kerk #BGD #Bijbel

Dat de #Bijbel in het protestantisme wel eens door het vrije lezen is misbruikt, kan niet ontkend worden #BGD

Toch is de vrijheid vd christen, die hiermee gegeven is, te verkiezen boven een tirannie die alle vrijheid onderdrukt – Bavinck #BGD #Bijbel

De Schrift bevat de wil van God volkomen: genoegzaamheid (sufficientia) en volkomenheid (perfectio) #BGD #Bijbel

Traditie is middel waardoor alle schatten en goederen vd voorgeslachten naar heden en toekomst overgebracht worden – Bavinck #BGD #Bijbel

Maar traditie mogen we nooit verzelfstandigen. De Hervorming erkent alleen traditie die gegrond is op en voortvloeit uit de #Bijbel #BGD

Of iets oud is of nieuw, of het de mening van een meerderheid is of niet, alles is altijd aan de Schrift alleen te toetsen #BGD #Bijbel

Het volk van God was onder de oude bedeling wel eeuwenlang zonder de Schrift, maar niet zonder het Woord van God #BGD #Bijbel

De Heilige Geest getuigt in ons hart dat de #Bijbel waar is (testimonium Spiritus Sancti) #BGD

De Geest staat achter het getuigenis van de Schrift en Hij handhaaft het dwars door alle kritiek en bestrijding heen #BGD #Bijbel

Wat gaat er een werking van de Schrift uit! Het verandert mensen, geeft brandende harten, we vinden er volkomen rust in #BGD #Bijbel

De kerk bracht de Schrift niet voort, maar ontving haar uit Gods hand (de canon) #BGD #Bijbel

De canoniciteit der #Bijbel-boeken wortelt in hun existentie. Zij hebben gezag van zichzelve, jure suo, omdat ze er zijn – Bavinck #BGD

Over God

De vraag wie God is mag niet gescheiden worden van de vraag wie God voor óns is #BGD

Kennis van God is een gave van God. God kan alleen door God gekend worden #BGD

Het kennen van God betekent nooit dat God begrijpelijk wordt. God is altijd groter (Deus semper maior) #BGD

De onbegrijpelijkheid van God maakt de kennis van God niet onmogelijk #BGD

Het Hebreeuwse ‘jada’ is geen kennen als resultaat van onderzoek en nadenken. Het is een bekendheid door ervaring en omgang #BGD

Als God door mensen gekend wordt, houdt dat in dat Hij door hen érkend wordt. God kennen en God vrezen gaan samen #BGD

Om echt te leven, moeten we God kennen #BGD

Onze kennis van God is nooit gelijk aan de kennis die God van Zichzelf heeft. Ons kennen is onvolkomen #BGD

Er is een diepte van rijkdom. God is veel meer dan de mens van Hem kan zeggen #BGD

De kennis van God en de kennis van onszelf hangen met elkaar samen en zijn op elkaar betrokken – Calvijn #BGD

De kennis van God omvat eerbied en vertrouwen. Het gaat om de verheerlijking van God #BGD

We zien ernaar uit dat de aarde vol zal zijn van de kennis des Heeren, zoals de wateren de bodem der zee bedekken #BGD

Er is volgens Calvijn een zeker besef van de Godheid (divinitas sensus) en een zekere kiem van de godsdienst (semen religionis) #BGD

Volgens Calvijn is het religieus besef niets anders dan een verschrikkelijke bron van afgoderij en allerlei bijgelovigheid #BGD

Het bewijzen van het bestaan van God (argumenta Dei) waren vroeger in hoge ere, en ook in de Verlichting nog #BGD

Allen die voorgaven God te kennen en te bewijzen zonder Jezus Christus, hadden slechts machteloze bewijzen – Pascal #BGD

Bij het licht van de openbaring van God zijn alle ‘bewijzen’ overbodig. In Zijn woorden en daden bewijst Hij Zichzelf #BGD

Het is de vraag of het geloof door Godsbewijzen geloofwaardiger wordt. Bavinck noemt ze als bewijzen zwak, als getuigenissen sterk #BGD

God wil dat er een persoonlijke verhouding tussen Hem en ons zal zijn, vandaar Zijn namen #BGD

De vele namen dienen om ons een indruk te geven van de alles te boven gaande grootheid van God #BGD

Dé naam van God in het Oude Testament is Jahweh (het tetragrammaton, vier Hebreeuwse consonanten J-H-W-H) #BGD

JHWH = Ik ben die Ik ben. Hij die is of Hij die zal zijn. Erbij zijn, actief erbij betrokken, Hij trekt Zich ons lot aan. Gods verbondstrouw

God is Vader. Dit zegt allereerst dat Hij zeggenschap heeft over hen die bij Hem horen. Dit brengt verplichtingen met zich mee #BGD

Voor de Joden was God toch allereerst de heilige en machtige God, maar toch spreekt men ook over ‘onze Vader’ (Abba) #BGD

Vertrouwelijkheid doet niets af van de eerbied voor God en omgekeerd #BGD

God is dé Vader en niet een Vader. Wij moeten dus bittere ervaringen met onze aardse vader niet op Hem projecteren #BGD

Alles gaat uit van de Vader, alles wordt volbracht door de Zoon en alles wordt voltooid door de Geest #BGD

In de Middeleeuwen zag men de Vader als macht, de Zoon als wijsheid en de Geest als goedheid (Thomas van Aquino) #BGD

Calvijn ziet de Vader als begin, de Zoon als eeuwige wijsheid en de Geest als Zijn kracht en macht #BGD

Luther ziet de Vader in het kader van onze schepping, de Zoon met onze verlossing en de Geest als onze heiliging #BGD

De NGB ziet Vader als Schepper door Zijn kracht, Zoon als Heiland door Zijn bloed en Geest als Heiligmaker doordat Hij woont in onze harten

De leer van de drie-eenheid is een mysterie. Het doet ons iets beseffen van de rijkdom van het leven van God #BGD

Heel het verlossingswerk draagt een trinitarisch karakter. Ons heil ligt vast in het eeuwige heilsplan van de drie-enige God #BGD

Augustinus zocht in de natuur analogieën van de triniteit. Calvijn stond hier sceptisch tegenover #BGD

Zonder een trinitarische prediking zouden ernstige eenzijdigheden ontstaan #BGD

De leer vd drie-eenheid is vh grootste belang. Het is de theologische veronderstelling vd christologie, pneumatologie en soteriologie #BGD

Met de belijdenis van Gods drieëenheid staat en valt het gansche Christendom – Bavinck #BGD

Er is een volheid van leven in God. Zijn onmetelijke volkomenheid manifesteert zich in een veelheid van volkomenheden #BGD

De gehele Schrift zou als een lofzang op God en op Zijn volkomenheden gelezen kunnen worden #BGD

Wij hebben het niet over eigenschappen of deugden, maar over ‘volkomenheden’ #BGD

De Schrift spreekt zowel van Gods verhevenheid als van Zijn nabijheid. Bij het luisteren naar t Woord moeten wij telkens hieraan denken #BGD

Vóór alles moeten we bedenken dat God liefde is. Deze liefde is onvergelijkelijk en onmetelijk #BGD

Gods liefde is soevereine liefde. ‘Ik zal hen vrijwillig liefhebben’. Grondeloze barmhartigheid, God neemt redenen uit Zichzelf #BGD

Gods liefde is heilige liefde. We mogen Zijn liefde nooit losmaken van Zijn heiligheid #BGD

Gods toorn is de vlam van Zijn liefde – J.H. Gunning #BGD

Juist omdat God liefde is, wil Hij dat wij niet zonder Hem, maar met en voor Hem zullen leven #BGD

God is de driemaal heilige. Dat geeft ons onuitputtelijke stof om Hem te loven! #BGD

In elk moment des tijds klopt de polsslag der eeuwigheid – Bavinck #BGD

Het leven is een hoge ernst. Er vallen beslissingen, die definitief zijn #BGD

Kerkvaders belijden Gods onveranderlijkheid tegenover het heidendom met zijn wispelturige goden. God is de Betrouwbare #BGD

Vooral Luther legde hier de nadruk op, dat Gods onveranderlijkheid onze troost is: Hij is trouw aan Zijn beloften #BGD

Calvijn wees op standvastigheid als synoniem van de onveranderlijkheid van God #BGD

Gods onveranderlijkheid is geen onbewogenheid. Hij reageert op veranderde houding van mensen. Daar is geschiedenis van Israël vol van #BGD

De onveranderlijkheid van God, Zijn waarachtigheid van God en Zijn trouw zijn niet van elkaar te scheiden #BGD

De Bijbel spreekt veel vaker over Gods trouw en waarachtigheid dan van Zijn onveranderlijkheid #BGD

God is de God van het amen, de God der waarheid. Hij is waarachtig en ieder mens leugenachtig. God meent en doet wat Hij zegt #BGD

Er is een tegenwoordigheid van God die te duchten is. Maar Zijn nabijheid brengt heil en vrede aan Zijn volk #BGD

Het Apostolicum kan vertaald worden als ‘God de Vader, de Almachtige, Schepper…’, maar ook met ‘God, de Almachtige Vader, Schepper…’ #BGD

God kan niets doen wat men Zijn wezen in strijd is. Maar dat is geen onmacht. Op machtige wijze kan Hij dat niet – Augustinus #BGD

Plato, Aristoteles en Thomas van Aquino omschreven gerechtigheid als: ieder het zijne geven. Hier liep Luther helemaal mee vast #BGD

In Jeremia 23:6 lezen we dat de gerechtigheid van God heil teweegbrengt, de HEERE onze gerechtigheid #BGD

Ernaar streven om in eigen kracht bij God in de gunst te komen is verkeerd. Het gaat om de gerechtigheid die uit God is #BGD

Door heel de Bijbel klinkt een lofzang op de goedheid van God (bonitas Dei). Hij is goed en goeddoende #BGD

God laat de zon opgaan over bozen en goeden. Hij is voor allen goed, hoewel niet allen daar oog voor hebben #BGD

De Nederlandse Geloofsbelijdenis spreekt van God als een zeer overvloedige bron van al het goede #BGD

De overdenking van de heerlijkheid van God moet eindigen in de lofprijzing: Soli Deo Gloria! #BGD

De raad van God

Aan al Gods daden ligt Zijn beraad of besluit ten grondslag. Hij werkt alles naar de raad van Zijn wil #BGD

Deze besluiten (decreta) worden omschreven als de raad van God. Hij ontwierp een wereldplan #BGD

Gods voornemen of besluit is niet te scheiden van de eeuwige God Zelf. Het besluit van God is hetzelfde als de besluitende God #BGD

In de leer van de raad van God staan wij voor de levende God. De raad van God gaat over álles: dat moeten we vasthouden #BGD

Wanneer de raad van God niet over alles ging, zou de eenheid van Zijn plan verbroken zijn #BGD

Gods werk is zo groot, dat wat tegen Zijn wil geschiedt, niet buiten Zijn wil om geschiedt – Augustinus #BGD

De vraag komt op waarom God de zonde dan niet verhinderd heeft. Hij heeft het toegelaten #BGD

De zonde is de grootste tegenspraak, door God in Zijn schepping geduld en door Hem tot instrument voor Zijn glorie gebruikt – Bavinck #BGD

Paulus spreekt over de openbaring vh geheimenis (mysterion). Dit is geen geheimleer. Gods raad is in de geschiedenis realiteit geworden #BGD

Uit het heilsplan van God vloeit de gehele heilsgeschiedenis voort #BGD

Gods heilsplan draagt het karakter v/e heilsbeschikking. Vroeger sprak men van een ‘raad des vredes’, nu over ‘verbond der verlossing’ #BGD

Christus is aangesteld als Middelaar (constitutio Mediatoris). Zijn borgtocht (sponsio) is een moment van veel gewicht #BGD

De Schrift spreekt over de zending vd Zoon én het komen vd Zoon. Zijn bereidheid is duidelijk. Hij koos ervoor deze weg te gaan #BGD

Het verbond der verlossing en het genadeverbond zijn niet te vereenzelvigen. Dit doet G.H. Kersten @gergem #BGD

Dit brengt met zich mee dat het verbond der genade onder de beheersing van de uitverkiezing komt te staan #BGD

Er is altijd veel discussie over de uitverkiezing. Volgens deze leer beslist immers niet de mens zelf over zijn behoud, maar God #BGD

Het gevaar is niet denkbeeldig dat de leer van de uitverkiezing verkeerd wordt verstaan. Het kan iets passiefs worden, een afwachten #BGD

Niet iedereen ziet het belang van de uitverkiezing in. Gereformeerden zijn daar vanouds meer van doordrongen dan anderen #BGD

De uitverkiezing is voor alles iets verootmoedigends en iets vertroostends #BGD

Als we gaan speculeren over de uitverkiezing, komen we volgens Calvijn in een doolhof terecht, waar we niet meer uitkomen #BGD

God is vrij Zich te ontfermen over wie Hij wil. Hij is de pottenbakker. Niemand kan Hem ter verantwoording roepen #BGD

Als God mensen verkiest, is dat Zijn soevereine liefde. Het is verkiezing der genade, geschonken dus #BGD

De verkiezing is erop gericht dat wij heilig en onberispelijk zullen zijn #BGD

Is er ook een verwerping van eeuwigheid? Sommige teksten lijken in deze richting te wijzen. (1 Petr. 2:8, Openb. 13:8) #BGD

Augustinus heeft met kracht verdedigd dat wij alles aan Gods vrije genade te danken hebben #BGD

God heeft ons verkoren, niet omdat wij geloven, maar opdat wij geloven en heilig voor Hem zullen leven #BGD

We zijn uitverkoren in Christus (Ef. 1). Bij het ‘in Christus’ gaan alle registers van het evangelie open! #BGD

Calvijn stelt het ‘in Christus’ tegenover ‘in onszelf’. Alle pogingen worden afgesneden om een grond in onszelf te zoeken #BGD

De verkiezing is geen zaak van Gods soevereine wil alleen, want het is Gods genadige verkiezing #BGD

Het gaat bij infralapsarisch en supralapsarisch om de verhouding vd uitverkiezing en de zondeval. Infra: na de val. Supra: voor de val #BGD

Het gaat hier natuurlijk niet om een chronische orde, want tijd bestaat er bij God niet. Het gaat om een logische orde #BGD

Is de mens over wie Gods besluit komt een mogelijk te scheppen mens (het supra) of een van Hem afgevallen mens (het infra)? #BGD

Bij het supra (o.a. Beza, Gomarus, Kuyper en Kersten) gaat predestinatie alles beheersen. Calvijn & belijdenisgeschriften zijn infra #BGD

Kuyper heeft eens opgemerkt dat de een het geschil van de top der bergen beziet en de ander vierkant op de vlakke grond staat #BGD

Terecht heeft Berkouwer gezegd dat laatste positie de beste plek is voor een mens om iets vh geheimenis van God te kunnen verstaan #BGD

De infra wil binnen grenzen blijven die Bijbel aan ons kennen stelt. Er moeten vragen onbeantwoord blijven. Bescheidenheid dus! #BGD

Bij dr. Steenblok is de leer vd verkiezing een belemmering voor de prediking. Hij maakte een gesloten systeem: geen aanbod vd belofte #BGD

Omdat niemand uitgesloten wordt van het aanroepen van God, is de deur der zaligheid voor allen geopend – Calvijn #BGD

Bavinck schrijft dat de verkiezing niet dient om velen af te stoten, maar om allen uit te nodigen tot de rijkdom van Gods genade in Christus

Omdat er de uitverkiezing is, heeft de prediking van het evangelie uitwerking. Anders zou ze vruchteloos zijn #BGD

Kohlbrugge betreurde het dat de Dordtse synode vanwege de remonstranten de uitverkiezing en niet de rechtvaardiging centraal stelden #BGD

De heiliging is het doel van de verkiezing: het hoogste doel is de verheerlijking van God door onze levens #BGD

De verkiezing en de heilszekerheid staan met elkaar in direct verband #BGD

Calvijn noemt twijfelen aan je verkiezing de ernstigste en gevaarlijkste verzoeking waarmee de satan je kan treffen #BGD

God, de Schepper van hemel en aarde

Het is een zaak van geloof dat God Schepper is. Het is geen constatering of conclusie, waar iedereen door nadenken vanzelf toe komt #BGD

Van de werken van God naar buiten toe (opera ad extra) is de schepping de eerste #BGD

God heeft de schepping gewild. Er ligt een plan van God aan ten grondslag. Hij had de schepping niet nodig #BGD

Wij belijden dat God uit Zichzelf bestaat (a se). Dit is de onafhankelijkheid van God (independentia Dei) #BGD

God heeft alles uit niets geschapen. Uit niets wil zeggen dat er ook niets aan voorafging (ex nihilo is tegelijk post nihilum) #BGD

In Gen. 1:2 is sprake van woestheid en leegte (tohoe wabohoe). Dit ziet niet op een chaos. Wel had de aarde nog niet de geordende vorm #BGD

God heeft alles goed geschapen. Met name Van Ruler protesteert tegen hen die t stoffelijke en lichamelijke niet zonder meer goed noemen #BGD

De mens moet het hele leven en elke enkele dag genieten als een sappige perzik – A.A. van Ruler #BGD

God heeft een welgeordend geheel geschapen. Hij trok grenzen, die wij niet mogen overschrijden #BGD

De Catechismus van Genève zegt dat God ons heeft geschapen en in deze wereld gezet om in ons verheerlijkt te worden #BGD

De volgorde schepping – zondeval – verlossing is door velen losgelaten. Bekend is de uitspraak van Barth: ‘Er was geen gouden eeuw’ #BGD

Van Niftrik zegt ten onrechte: ‘Ik moet niet beginnen bij Gen. 1. Ik moet beginnen bij Joh. 3:16. En vanuit Joh. 3:16 versta ik Gen.1’ #BGD

Wij belijden met ons geloof dat God de Schepper is Zijn soevereiniteit #BGD

De Bijbel waarschuwt ons tegen de zonde van het eren van het schepsel boven de Schepper, die te prijzen is in eeuwigheid #BGD

Van al het geschapene geldt dat niets absoluut en autonoom is. Heel de schepping bestaat bij de gratie van God #BGD

De verhouding tot God gaat voorop. Wij zijn niet van onszelf, maar wij zijn van God #BGD

Wie bij God horen, behoren ook bij elkaar. We zijn niet alleen. Dat betekent dat wij plaats en ruimte gunnen voor de ander #BGD

We moeten het evolutionisme radicaal afwijzen. Dit geloof aan de evolutie staat lijnrecht tegenover de visie van het christelijk geloof #BGD

Sinds de Verlichting wordt het bestaan van de engelen door zeer velen betwijfeld. De hemelen zijn ‘ontvolkt’ #BGD

Bultmann vindt dat men in een wereld die dr wetenschap en techniek beheerst wordt, niet geloven kan aan geesten- en wonderwereld van NT #BGD

Gods voorzienigheid

Het woord ‘voorzienigheid’ is niet uit chr. denken afkomstig, maar uit Griekse en Romeinse filosofie. Providentia is daar onpersoonlijk #BGD

Bij de stoïcijnse voorstelling is bidden nutteloos, want alles gaat toch zoals het gaan moet #BGD

De voorzienigheid van God is geen vooruitzien of van tevoren weten wat er gebeurt. Het is een voorzien in alles #BGD

In nazi-Duitsland sprak men ook over voorzienigheid, maar dit was geen christelijke meer, al klinken de woorden wel religieus #BGD

Er wordt wel eens gezegd dat wat ons overkomt, ons niet dr mensen aangedaan wordt. Dit is uiting van fatalisme, geen geloofsbelijdenis #BGD

We leven in een tijd van een crisis van het voorzienigheidsgeloof. Een oorzaak is het ontzaglijk leed van o.a. Auschwitz en Hirosjima #BGD

Wat aan de heerschappij van God onttrokken wordt, komt onder de macht van het noodlot of het toeval te staan! #BGD

De Bijbel laat ons zien, hoe gelovigen ook vroeger veel moeite met Gods voorzienigheid gehad hebben: Job, Klaagliederen, Ps. 44 en 73 #BGD

Auschwitz of welke tragedie ook geeft aan de theologie niet het recht om een herziening voor te stellen #BGD

De onderhouding zegt ons dat God Zijn schepping nooit loslaat of prijsgeeft. Zodra de Heere Zijn Geest wegneemt, keert alles tot stof weer

God stuit de val van de mensenwereld. Hij houdt er Zijn hand onder. Zo onder-houdt Hij haar – Berkhof #BGD

De leer van de voorzienigheid doet niets af van onze verantwoordelijkheid. God heeft de zorg voor ons leven aan ons toevertrouwd #BGD

God heeft voorzorgsmaatregelen en middelen ter beschikking gesteld. Bliksemafleiders, inentingen & verzekeringen moeten we in dit licht zien

A. Kuyper heeft een onderscheiding gemaakt tussen algemene genade (Gemeene Gratie) en particuliere genade #BGD

Kuyper wilde hiermee verklaren dat de lieden der wereld ons zo dikwijls nog meevallen. Dit zou echter tot sterk cultuuroptimisme leiden #BGD

Kuyper heeft het verbond van Noach als een uitgangspunt beschouwd #BGD

Christus regeert niet alleen de kerk, ook de wereld. Hem is alle macht gegeven, volmacht, bevoegdheid #BGD

De wereld is het domein van Christus, al heeft de boze er bezet gebied van gemaakt #BGD

Aan de vorming, handhaving en verheerlijking zijner Gemeente zijn de lotgevallen van personen en natiën ondergeschikt – Groen van Prinsterer

Onderhouding hangt samen met de verlossing, al moeten we de bewarende en reddende genade van God niet vereenzelvigen #BGD

We maken bezwaar tegen de uitspraak dat de algemene genade geen vrucht is van de zoenverdienste van Christus @gergem 1945 #BGD

Dankzij het middelaarswerk van Christus is er toekomst. Er komt een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, waar gerechtigheid woont #BGD

In de 17e en 18e eeuw werd Nederland wel met Israël vergeleken, Dit kon leiden tot een superioriteitsbesef #BGD

De tegenslagen die de Republiek troffen, werden geïnterpreteerd als straffen van God vanwege de zonden van het volk #BGD

We zien niet altijd Gods hand in wat wij meemaken, maar geloven wel dat het zo is. Wie het geloof mist, eindigt bij een complex van factoren

Groen van Prinsterer zei dat de wereldgeschiedenis zonder de Heilige Schrift een raadsel blijft! #BGD

God schiep de mens, wilde dat hij Hem vrijwillig en niet gedwongen zou liefhebben en dienen. Dat impliceert menselijke vrijheid #BGD (1/2)

Dan is t kwaad niet aan God te wijten, maar alleen a/d mens, die zijn vrije wil misbruikte. Dit noemen we de ‘free-will defence’ #BGD (2/2)

Bij de schepping heeft God de mens niet op een tweesprong geplaatst, maar op de goede weg – A. Plantinga #BGD

Als wij vd werkelijkheid v onze zonde uitgaan is t onbegrijpelijke niet t kwaad waaronder wij lijden maar t geduld waarmee God ons verdraagt

Wie bij Auschwitz begint, begint te laat. Hij moet bij Getsemane en Golgotha beginnen – C. Trimp #BGD

Er gebeuren dingen waarvan we moeten zeggen dat de boze er de hand in heeft. Het woord ‘toelating’ kunnen we dus niet missen #BGD

C.S. Lewis noemde het lijden Gods megafoon om een dove wereld wakker te roepen. Er is een roepstem van bekering in #BGD

De mens het beeld van God

De mens heeft als beeld Gods de taak God op aarde te vertegenwoordigen #BGD

Als de radicaliteit van de zonde wordt miskend, wordt daarmee ook de radicaliteit van de genade miskend #BGD

Het beeld Gods is door zondeval niet geheel vernield, wel erg misvormd. Mens heeft nog besef v/e Schepper: semen religionis – Calvijn #BGD

Deze kiem van godsdienst leidt echter op geen enkele manier tot rechte kennis van God – Calvijn #BGD

Niet in ‘een statische pracht’, maar in ‘levende ambtsdienst’ is de mens in staat God af te beelden – K. Schilder #BGD

De nèfèsj (levensadem) typeert de hele mens als persoon, in zijn verantwoordelijkheid voor God #BGD

De nèfèsj treffen in het Nieuwe Testament als psyche aan. Ze gaat het bestaan van het lichaam te boven #BGD

Het zondige menselijke treffen we aan bij de tegenstelling van pneumatikos en sarkikos (geestelijk en vleselijk) #BGD

De nous (nadenken, met het verstand begrijpen) is het orgaan waar God de mens aanspreekt, én waar deze zijn beslissingen tegenover God neemt

Het hart duidt op het centrum van ‘s mensen innerlijk bestaan. Het heeft het gevoels- en wilskarakter, dat nous mist #BGD

De Bijbel heeft een zeer genuanceerde, maar geenszins dualistische visie op de mens #BGD

De zonde- en genadeleer (hamartiologie en soteriologie) staan in het kader van de schepping, de vernieuwing en de voleinding #BGD

De mens staat in relatie tot God. Met het beeld is die relatie gegeven. De mens is op God aangewezen, hij is op God betrokken #BGD

In het verbond zegt God wat Hij vd mens verwacht. Voor de mens ligt in ’t onderhouden ervan voortgang, voorspoed en veiligheid #BGD

De mens is op de relatie met God aangelegd. De structurele aanleg kan hij niet ongedaan maken, ook al maakt hij de relatie kapot #BGD

In de mens is een drang om de lege plaats op te vullen. Hier krijgen we te maken met het verschijnsel religie #BGD

Vragen waarmee iedereen te maken krijgt zijn: mijn ik, mijn medemensen, de geschiedenis, de wereld en onze nood #BGD

Calvijn spreekt over ‘besef van de Godheid’ (sensus divinitatis). Dit is een teken van Gods bemoeienis met elk mens #BGD

De mens is een kiezend en verantwoordelijk wezen. Van welke aard is deze vrijheid? Hij is in geen geval absoluut vrij #BGD

De vrijheid van de mens bestaat daarin dat hij beantwoordt aan Gods bedoeling met hem #BGD

Ongehoorzaamheid betekent misbruik maken van de vrijheid en daarmee kiezen voor de dood #BGD

De vrijheid van de mens functioneert alleen goed binnen de relatie van liefde en gehoorzaamheid jegens God #BGD

De zondeval betekent dat de mens zijn vrijheid ten opzichte van God misbruikt en verspeelt. Hij is daarmee mens-af geworden #BGD

De mens is radicaal verdorven, wordt slaaf van de zonde. Hij kan zichzelf niet uit deze slavernij verlossen #BGD

Augustinus zei dat de vrijheid van kunnen-niet-zondigen is verworden tot niet-kunnen-niet-zondigen. Dat is slavernij #BGD

Emancipatie die zich van door God gegeven normen en kaders distantieert, leidt tot een nieuwe slavernij #BGD

Autonomie is er de oorzaak van dat kinderen hun Vader hebben verloren #BGD

De mens is geroepen tot liefhebben. De fundering van het liefdegebod is Gods liefde #BGD

Calvijn noemde de mens rentmeester. Het gaat om een sober, verantwoord en toegewijd beheer. Het beheer gaat over natuur en cultuur #BGD

Secularisatie, vrucht van de Verlichting, keert zich tegen de heerschappij van God en leidt tot een grenzeloze egoïstische heerschappij #BGD

Als de mens tot het beeld Gods radicaal en voorgoed vernieuwd wordt, zal de schepping er de zegenrijke gevolgen van ondervinden #BGD

Over de zonde

De uitdrukking ‘het is #zonde’ is de manier waarop in onze samenleving over zonde wordt gesproken en gedacht #BGD

We kunnen de grondwoorden uit het christelijk geloof niet uitleggen zonder dat daarbij de #zonde ter sprake komt #BGD

Het loslaten van de historiciteit van het paradijs (en dus de zondeval) heeft vergaande consequenties #BGD #zonde

Zondigen betekent dat het doel wordt gemist #BGD #zonde

#Zonde heeft een dynamische werking. Er gaat onheil van uit #BGD

#Zonde verblindt het oog en verdonkert het hart van mensen. Het leidt tot dwaling #BGD

Het Hebreeuwse woord Chámaas is #zonde als daad van geweld, onrecht dat een medemens wordt aangedaan #BGD

We geven de voorkeur aan het spreken over een levensverbond in plaats van een werkverbond #BGD #zonde

#Zonde is verbondsbreuk. Zo voorkomen we dat zonde opgaat in een formalistische regelovertreding. Zonde gaat dieper! #BGD

#Zonde tegen de gunst en goedheid van God wordt zonde in de tweede macht, door zich tegen de genade van God te richten #BGD

Privatio boni (beroving van het goede) wil zeggen dat de #zonde geen eigen zelfstandig bestaan heeft. Ze is een onbegrijpelijk raadsel #BGD

De #zonde heeft geen zin #BGD

De #zonde verbreidt zich, dat is haar natuur, ze wil verder. De zonde is imperialistisch en totalitair #BGD

Hoe verder we in de Bijbel komen, hoe meer blijkt dat de #zonde zich verbreidt in de breedte en diepte, in bereik en intensiteit #BGD

Het is de #zonde gelukt zich van deze wereld en haar bewoners meester te maken #BGD

Er is veel bezwaar tegen term erfzonde. We zouden het misschien beter ‘oorsprongszonde’ kunnen noemen. Hiermee blijft inhoud helemaal staan

Is het niet in strijd met Gods rechtvaardig oordeel als je gestraft wordt om toegerekende schuld (erfzonde)? #BGD #zonde

Erfzonde betekent meteen ook erfsmet. We kunnen geen scheiding maken tussen onze zondige natuur en onze eigen zondige daden #BGD #zonde

Door zijn bijzondere positie als hoofd van de mensheid gaat aller #zonde op Adam terug, én gaat zijn zonde in allen door #BGD

Het woord erfzonde heeft dus als term niet geringe bezwaren. Alsof men zonden zou kunnen erven! #BGD #zonde

Het gaat er niet om dat wij een portie #zonde erven, en daar zelf nog wat aan toevoegen #BGD

Er is een beslissende relatie tussen Adam en zijn nageslacht. Zo ook tussen Christus en de Zijnen: één voor allen, allen door één #BGD

Bij de #zonde is sprake van verwoestende voortgang. Het ontstellende is, dat ze tegen het leven ingaat en al het positieve kapotmaakt #BGD

We kunnen zeggen dat de zondaar zichzelf straft. Hij wordt haar gevangene #BGD #zonde

De miskenning van Gods werk in die mate dat wat van God komt voor duivels werk wordt aangemerkt = de #zonde tegen de Heilige Geest #BGD

De moderne manier van het wegverklaren van Gods toorn komt voor uit een vermenselijking van God #BGD #zonde

We belijden de eenheid van Gods barmhartigheid én van Zijn gerechtigheid. God is één in Zijn liefde en toorn #BGD #zonde

Berkhof hoopt dat er geen hel is. Toch erkent hij ook dat de hel de consequentie is (moet zijn) van volgehouden verzet en onverschilligheid

De kennis van de #zonde komt niet alleen uit de wet tot stand, maar evenzeer en in nog sterker mate door het evangelie #BGD

Het evangelie confronteert ons namelijk weer met de wet. Juist in het kruis van Christus komt openbaar hoe ernstig de #zonde is #BGD

Het past ons niet de Heilige Geest voor te schrijven, het is niet aan ons om te bepalen hoe Hij een mens zal overtuigen van #zonde #BGD

Christus, de Middelaar

We zijn hier bij het hart van het christelijk geloof. De christologie vormt het middelpunt van de dogmatiek #BGD

De vier evangeliën zijn vier hoge bergen van informatie in een vrijwel leeg laagland – J. van Bruggen over Jezus’ leven op aarde #BGD

Berkouwer stelde dat in de belijdenis van Christus’ godheid de beslissing valt over het heil Gods #BGD

Het werk van Christus is zo veelzijdig dat de Schrift telkens andere woorden ervoor gebruikt #BGD

We mogen niet een enkel facet isoleren en tot hoofdbegrip maken: dan doen we geen recht aan het gehele werk van Christus #BGD

Christus wordt de middelaar tussen God en mens genoemd. Hij vertegenwoordigt God bij de mensen en de mensen bij God #BGD

Het woord ‘middelaar’ veronderstelt dat er afstand is, die overbrugd moet worden: schuld en vijandschap #BGD

De leer van het drievoudige ambt van Christus (priester, koning en profeet) zien we het eerst bij Calvijn #BGD

Christus is in Zijn prediking vooral profetisch, in Zijn offer priesterlijk en in Zijn zitten aan Gods rechterhand koninklijk #BGD

Als Profeet wijst Hij ons de weg der verlossing, als Priester brengt Hij de verlossing tot stand en als Koning bewaart Hij ons daarbij #BGD

Wat Christus aan ambtsdragers opdraagt, draagt Hij nooit aan hen over. Hij is de enige Hogepriester, de kerk behoeft geen priesters! #BGD

In de vernedering verwierf Christus de gerechtigheid, in de verhoging past Hij die toe #BGD

Jezus’ begrafenis behoort ook tot Zijn middelaarswerk. De dood verliest zijn verschrikkingen. Het graf wordt een wachtkamer #BGD

Over de feestdagen, maar vooral over Pasen loopt de waterscheiding tussen vrijzinnigen en rechtzinnigen – Noordmans #BGD

Het is veelzeggend dat Pasen het oudste feest van de kerk is. De eerste dag van de week werd de dag des Heeren #BGD

Nu Christus opgevaren is naar de hemel, zien wij omhoog: Sursum corda. We zien ook vooruit en zeggen: Maranatha! #BGD

In het Apostolicum kunnen we misschien beter ‘en zit’ zeggen dan ‘zittende’, want het gaat om een volgende trap van verhoging #BGD

God regeert de wereld op de wijze van Christus – Van Ruler #BGD

Karl Barth zei over de alverzoening dat men er niet op kan rekenen, maar wel op mag hopen #BGD

Nadruk op noodzakelijkheid genoegdoening hangt samen met diep besef vd ontzagelijke realiteit vd toorn van God ten onze zonden #BGD

De reformatorische leer van de verzoening door voldoening is gelovige bezinning op wat ons van Christus geopenbaard is #BGD

Het genadeverbond

In de tijd vd kerkvaders en in middeleeuwen was er nog geen leer vh verbond. Na de Reformatie heeft kerk de rijkdom vh verbond ontdekt #BGD

Zwingli ging over het verbond nadenken in zijn strijd voor de kinderdoop #BGD

God zegt nooit tegen de mens: ‘Laten wij een verbond sluiten’, maar: ‘Ik zal Mijn verbond oprichten tussen Mij en u’ #BGD

Het verbond is in Christus gefundeerd. Het ligt in Hem vast. Hij is fundamentum en complementum (vervulling) #BGD

De relatie van God met de gelovigen en hun kinderen, waardoor Hij Zich aan hen verbindt om hun God te zijn, is een heilrijke relatie #BGD

Binnen het verbond behaalt de trouw van God overwinning op overwinning op de ontrouw van mensen

Wie verbond zegt, zegt daarmee dat wij verplichtingen (of: voorwaarden, maar dat is voor velen een bedenkelijk woord) hebben #BGD

We moeten wel oog hebben vr de voorwaardelijke vorm vh spreken van God met Zijn volk. God zegt heel duidelijk wat Hij van hen verwacht #BGD

De belofte is geen voorzegging, maar toezegging #BGD

Met de toezegging moet de toe-eigenen corresponderen. Hiervoor zijn ook woorden als schenking en deelachtigmaking te gebruiken #BGD

K. Schilder zegt over de doop dat het alles belooft en niets voorspelt #BGD

De @gergem zeggen (ten onrechte) dat de beloften van God géén pleitgrond kunnen zijn voor de gehele gemeente #BGD

Alles gaat van de Heere uit. Maar het genadeverbond brengt ook een grote verantwoordelijkheid voor ons mee #BGD

De God van het verbond geeft ons een plaats in de kerk, die wij daarom niet mogen verlaten, als het ons ergens anders meer bekoort #BGD

Er zijn er die zich niet oprecht bekeren. Daarom moet ook een onderscheidend element in de prediking zijn #BGD

We spreken van genadeverbond en genadeleven, in die volgorde. Gods beloften gaan aan ons geloof vooraf en liggen eraan ten grondslag #BGD

De beloften zijn op het geloof gericht en het geloof richt zich op de beloften #BGD

Calvijn zegt, dat het bij de belofte begint, daarop berust en daarin eindigt #BGD

Alleen als wij voortdurend amen zeggen op wat God ons in het evangelie belooft, is er continuïteit in ons geloofsleven #BGD

De leer van het heil (roeping, wedergeboorte, geloof, bekering, rechtvaardiging, heiliging en volharding)

In de heilsorde (ordo salutis) gaat het om de belevingsweg van het geloof. Christus voor ons (pro nobis) en in ons (in nobis) #BGD

Het gaat om de vruchten van het werk van Christus. Er is samenhang, maar we willen er geen chronologische belevingsorde van maken #BGD

Het gaat in de heilsorde om roeping & wedergeboorte, geloof & bekering, rechtvaardiging, heiliging, volharding, verheerlijking #BGD

God gaat roepend te werk. Gods roepen is een geconcentreerde, toegespitste vorm van Zijn spreken #BGD

Sommigen spreken van uitwendige en inwendige roeping. De 1e leidt niet tot geloof, de 2e wel. Er zijn bezwaren tegen dit onderscheid #BGD

Er is slechts één roeping. Er is wel tweeërlei uitwerking #BGD

De wedergeboorte ziet op de totale innerlijke vernieuwing van ons mens-zijn voor God. De wedergeboorte ziet op het begin daarvan #BGD

Het geloof is de positieve reactie van de mens op de roeping door het evangelie #BGD

Geloof is ten diepte een daad van het hart, waarbij alle het verdere menselijke betrokken is #BGD

Er is geen geloof zonder berouw. Wedergeboorte en ootmoed gaan samen #BGD

Er wordt onderscheid gemaakt tussen fides qua (geloof waarmee geloofd wordt) en fides quae (geloof dat geloofd wordt), daad en inhoud #BGD

Er kan stagnatie zijn in het functioneren van het geloof. Dat is echter iets anders dan het geloof zelf tot onzekerheid verklaren #BGD

Wie in geloof een element van onzekerheid inbouwt, berooft het niet slechts van zijn kracht, maar ook van zijn wezenlijke inhoud #BGD

Het geloof zelf rechtvaardigt ons niet, want het is maar een middel (instrument) waarmee wij Christus omhelzen #BGD

Berkhouwer benadrukt dat in de uitsluiting van eigen waardigheid de ware aard van het echte geloof zichtbaar wordt #BGD

Jezus spreekt van een groot geloof, klein geloof, zwak geloof en toevluchtnemend geloof. Het gaat om de beoefening van het geloof #BGD

De benamingen tijdgeloof, historisch geloof en wondergeloof zijn aanduidingen van wat in wezen ongeloof is #BGD

Nergens lezen we in Bijbel t bevel om wedergeboren te worden. Het is een begrip dat sterk het geschenkkarakter vh nieuwe leven aanduidt #BGD

In het geloof vertrouwt de mens zich toe aan God, steunend op de belofte. Geloof is de overgave van het hart #BGD

De bekering is heenwending tot God, welke niet mogelijk is zonder de afwending van de zonde #BGD

Bekering is de aanduiding van het herstel van de relatie met God over de volle breedte van ons bestaan #BGD

Zich bekeren in OT: een luisteren nr Gods stem, het richten vh hart op de HEERE, schuldbelijdenis en verootmoediging, terugkeer #BGD

Calvijn gebruikte de woorden mortificatio (afsterving) en vivificatio (levendmaking). De Heidelbergse Catechismus zegt hem dit na #BGD

Dat we bijvoeglijke naamwoorden ‘echte’ / ‘ware’ moeten gebruiken bij bekering ziet op dreigende gevaar dat je je maar ten dele bekeert #BGD

De boodschap van de Bijbel is ten diepste samen te vatten in die van de rechtvaardiging van de goddeloze #BGD

Met dit onderwerp (de rechtvaardiging) bevinden we ons in het hart van het evangelie. Hoe krijg ik een genadig God? #BGD

Het gaat hier om de verhouding tussen God en mens, die door de zonde radicaal is verstoord, en die wordt hersteld #BGD

In het conflict tussen Rome en Reformatie vanaf de 16e eeuw gaat het om de vraag of genade werkelijk voluit genade kan zijn #BGD

Bij Paulus betekent rechtvaardigen: rechtvaardig verklaren door het toerekenen vd door Christus met Zijn offer verworven gerechtigheid #BGD

Het heeft altijd de klank van bevrijdende genade. Het is een onverdiende, onverwachte wending #BGD

We komen voor de vraag te staan, hoe de rechtvaardiging in het heden (als beleving) zich verhoudt tot wat met Christus is geschied #BGD

De rechtvaardiging is niet louter juridische vrijspraak, maar brengt ook verandering met zich mee #BGD

Paulus karakteriseert deze nieuwe verhouding als vrede. Het leven wordt hem geschonken, het kindschap wordt hem toegekend #BGD

Het gaat Jakobus niet om het dilemma van geloof of werken, maar om het levende geloof. Het levende geloof draagt vrucht #BGD

Het geloof is geen creatieve, maar een receptieve daad. Het geloof is geheel en alleen betrokken op wat het ontvangt #BGD

Rechtvaardiging in vierschaar der consciëntie: wachten op dat ene moment. Voor geloofswerkzaamheden met Gods belofte is geen plaats #BGD

Geloof is niet bezit, maar geschenk. Geloofszekerheid (certitudo) houdt stand, zelfverzekerdheid (securitas) mag er niet zijn – Luther #BGD

Gelovigen zijn krachtens Gods toerekening geheel rechtvaardig, terwijl ze toch nog zondaren zijn (simul iustus et peccator) – Luther #BGD

De moderne mens lijdt niet meer onder de toorn van God, maar onder Zijn afwezigheid. God, waar bent U? #BGD

Zonde is niet meer het te overwinnen kwaad, maar de zinloosheid van het bestaan #BGD

Dit is een verschuiving van het denken van God uit naar dat vanuit de vragende, zoekende, lijdende mens #BGD

Er is een verband tussen het loslaten van de rechtvaardiging als centraal thema en de zogenaamde ‘Godsverduistering’ #BGD

Rechtvaardiging en heiliging vormen een onverbrekelijke tweeheid. Het zijn twee momenten van de ene genade #BGD

De christelijke vrijheid is de testcase voor het reformatorische gehalte van de rechtvaardigheidsleer #BGD

De christelijke vrijheid doet vrij zijn van de enghartigheid, bekrompenheid en angstvalligheid die onmondige kinderen kenmerken #BGD

De heiliging raakt onze innerlijke gezindheid én onze uiterlijke levensopenbaring #BGD

Heiliging: in diepte van ons begeerteleven, in breedte van het samenleven met anderen en in hoogte van ons streven op God gericht zijn #BGD

Er is een duidelijke relatie tussen de heiliging en Christus. Het gaat om de verbondenheid met Hem, we worden naar Zijn beeld vernieuwd #BGD

De indicativus van het heil (je bent heilig) gaat samen met de imperativus (wees heilig!) #BGD

Het leven der heiliging is niet een leven zonder de wet. Het blijft als omgangsregel tussen God en mens, wordt in hun hart geschreven #BGD

De gehoorzaamheid aan de wet is een zaak vh hart, van volkomen vrijwilligheid, vanuit de vernieuwde en volkomen kennis van de HEERE #BGD

In de Bergrede zien we een radicalisering van de Decaloog, in het liefdegebod #BGD

De heiliging kweekt geen autonome mensen, maar juist mensen die hun vrijheid beleven door zich aan de wet gebonden te weten #BGD

In 1 Petrus 2 zien we een opmerkelijke verstrengeling van wat Jezus voor ons heeft gedaan en wat Hij ons heeft voorgedaan #BGD

De navolging is zelf deel vh heil. Alleen door de kracht van Zijn verlossingswerk kunnen we het beeld vd Verlosser vertonen #BGD

Sinds het verschijnen van Bonhoeffers boek Nachfolge is de notie navolging ook in de protestantse theologie gemeengoed geworden #BGD

Christus zet Zijn stempel op de heiliging. Christus is onze heiliging #BGD

Er is een innig verband tussen heiligmaking en heerlijkmaking. Wat hier wordt gezaaid, wordt in eeuwigheid gemaaid #BGD

Ieder zal zeggen: mijn geloof en mijn strijd, mijn liefde en mijn gebeden zijn niet tevergeefs geweest #BGD

Het loon is een onderstreping van de noodzaak en de ernst waarmee we geroepen worden om heilig te leven #BGD

De grote verzoeking is te denken dat wie gerechtvaardigd is en in heiliging leeft, vanzelfsprekend de eindstreep haalt #BGD

Zalig zal alleen worden die geloofd heeft en volhard zal hebben tot het einde #BGD

De volharding is de voortzetting van het geheiligde leven, en de voortgang van het heil in het leven van gelovigen #BGD

De genade van God aan Zijn kinderen is blijvende genade #BGD

De genade is radicaal en totaal in duur en kwaliteit. Het heil is genade van begin tot eind #BGD

De kerk

Kerk is wat van de Heere is #BGD

De gemeente dankt haar bestaan aan de Heere, Die haar bijeenroept, Hij is in haar midden. De dienst der verzoening vindt er plaats #BGD

Wie de kerk niet tot haar moeder heeft, kan God niet tot Vader hebben – Cyprianus #BGD

Voor Rome geldt: waar de kerk is, is Christus. De Reformatie zei: waar Christus is, is de kerk. Omgekeerd dus! #BGD

Een kind van zeven jaar weet al wat de kerk is, namelijk de heilige gelovigen en de schaapjes die de stem van hun Herder horen – Luther #BGD

Calvijn onderscheidt tussen de kerk die het voor Gods aangezicht is (coram Deo) en de kerk zoals de mensen haar zien (respectu hominum) #BGD

Voor Abraham Kuyper is de kerk in wezen de onzichtbare kerk. Hij onderscheidt in kerk als organisme en kerk als instituut #BGD

De kerk is coetus (actief: samenkomen) & congregatio (passief: samengebracht worden). Wij moeten samen met Christus vergaderen – K. Schilder

Men mag volgens K. Schilder niet in foute kerk blijven omdat er nog goede predikanten & ware gelovigen zijn. Het funeste woordje ‘nog’! #BGD

De eerste vraag is niet wat wij van de kerk waarnemen, maar wat wij van haar geloven. De kerk is een geloofszaak #BGD

De zichtbare kerk is volgens G.H. Kersten een vereniging van gelovigen, vrijwillig aangegaan. Wij maken bezwaar tegen deze definitie #BGD

De kerk is geen genootschap, geen vereniging van religieus gelijkgezinden #BGD

De kerk is Gods werk. Er is een menselijke zijde. Maar het is de Zoon van God die Zijn gemeente vergadert, beschermt en in stand houdt #BGD

De gemeenschap der heiligen is een gave en een opdracht #BGD

In het Apostolicum is het woord ‘een’ bij kerk geen telwoord, maar een lidwoord. Nicea zegt overigens wel ‘één’ #BGD

De veelheid van kerken is bewijs vd rijkdom vh christelijk leven en openbaring vd veelkleurige wijsheid van God – A. Kuyper #BGD

Kuyper maakte met deze leer vd pluriformiteit vd kerk van de nood een deugd. Het zet de deur open voor grenzeloos individualisme #BGD

De Reformatie zag de kerk als gemeenschap van heiligen. De heiligen vormen dus geen aparte categorie (Rome). Heiligen zijn gelovigen #BGD

Een kerk die verwereldlijkt, geeft haar heiligheid prijs #BGD

Wij willen graag ‘reformatorisch-katholiek’ zijn. Dat betekent ook dat wij onze kerkelijke bepalingen niet canoniseren #BGD

De katholiciteit vd kerk zien we in de Heidelberger: God vergadert van begin vd wereld tot eind uit gehele mensheid (kwantitatief aspect)

En Hij vergadert haar in de eenheid van het ware geloof (kwalitatief aspect) #BGD

Het gaat in de kerk om het blijven volharden bij het onderwijs van de apostelen #BGD

De kerk heeft vier eigenschappen: eenheid, heiligheid, katholiciteit en apostoliciteit (Geloofsbelijdenis van Nicea) #BGD

In de tijd vd Reformatie sprak men ook over drie kenmerken: zuivere prediking, sacramentsbediening en uitoefening kerkelijke tucht #BGD

Toen Calvijn op het bord de pion van de ouderling trok, zette hij daarmee de paus schaakmat – Noordmans #BGD

Ambtsdragers maken de gemeente nog niet onmondig. Daarom is de verkiezing ervan in de handen van de gemeente gelegd #BGD

De volgorde predikant, ouderling en diaken heeft níéts van een rangorde #BGD

De middelen der genade

We kunnen het onszelf niet geven en we kunnen het elkaar niet geven. Het komt van de Heilige Geest #BGD

In de kerk ligt de open Bijbel op de kansel. Het Woord doet wat met ons, niet andersom. God spreekt in Zijn Woord tot mij #BGD

Het is niet waar dat de prediking alleen maar een woord is zoals er zoveel andere woorden zijn. Gods woord en Gods daad (dabar) #BGD

Als ik mezelf als zondaar ontdekt heb, kan ik het niet geloven dat er genade voor mij is. Het moet mij voortdurend gezegd worden – Van Ruler

Er gaan door de prediking telkens weer andere vergezichten open. De geest wordt rijker, het hart voller – Van Ruler #BGD

Wie eenmaal echt iets gesmaakt heeft van het mysterie van de verlossing, wil het evangelie telkens weer opnieuw horen – Van Ruler #BGD

Wie met het Woord van God in aanraking komt, komt met de God van het Woord in aanraking #BGD

Het effect van prediking en sacramenten hangt niet af van de heiligheid van de ambtsdragers, zoals de Donatisten beweerden #BGD

Of de stem van de Herder klinkt d.m.v. een slecht of goed mens, het komt erop aan, dat het de stem van de Herder is – Augustinus #BGD

Hoe komt het dat prediking voor sommigen niet tot zegen is? Calvijn noemt t iets accidenteels, want het Woord is naar z’n aard heilzaam #BGD

Het Woord brengt de Geest tot het hart en de Geest brengt het Woord in het hart – Berkhof #BGD

Heilszekerheid komt niet door een stem uit de hemel, maar door het Woord – Dordtse Leerregels #BGD

Calvijn ging niet mee met de neiging om van wet en evangelie een schema te maken, waarbij eerst de wet tot berouw moet brengen #BGD

Er zijn gereformeerden (vooral Nadere Reformatie) die prediking hebben van het ‘moeten’: eerst moet men dit ervaren, dan dat #BGD

Comrie zei dat het Gods ordinaire weg was van Sinaï tot Sion te leiden. Wij zeggen: God bindt Zich niet aan wat voor schema ook #BGD

Een geïsoleerde wetsprediking zal in het ene geval tot wanhoop kunnen leiden, in het andere tot moralisme #BGD

Als ergens te zien is, hoe ontzettend de zonde is, dan op Golgotha #BGD

De gelovigen zijn niet onder de wet, maar toch ook niet zonder de wet. Het gaat om dankbare gehoorzaamheid #BGD

Sacramenten zijn hulpmiddelen waardoor we regelrecht tot Jezus worden geleid om in Hem al ons heil te zoeken – Catechismus van Genève #BGD

Er is alles voor om bij het dopen niet enkele druppels water op hoofd te sprenkelen, maar het water a.h.w. over hem te doen vloeien #BGD

De doop is een zondvloed van genade – Luther #BGD

We maken ernstig bezwaar tegen opvatting in @gergem (1931) dat wie gedoopt zijn niet kunnen weten, of Hij hen werkelijk bedoeld heeft #BGD

We kunnen zeker weten dat de doop van jonge kinderen omstreeks het jaar 200 al bijna overal aanvaard gebruik was #BGD

Als kinderen in oude bedeling meegerekend werden in verbond er nu buiten staan, zou genade sinds de komst van Christus verminderd zijn! #BGD

Calvijn wenste dat een kind van tien jaar zich aan de gemeente zou presenteren en belijdenis van zijn geloof zou afleggen #BGD

Het is een minder gelukkige zegswijze, dat iemand door het afleggen van belijdenis zijn doop voor zijn rekening neemt of overneemt #BGD

Dat kan indruk wekken dat de belijdenis als een aanvulling van de kinderdoop te beschouwen is. De doop van het kind is geen halve doop #BGD

Een dooplid hoeft trouwens geen belijdenis te doen in het midden vd gemeente om als nieuw lid te worden ‘aangenomen’. Lid zijn ze al! #BGD

Als wij om van het avondmaal weg te blijven, aanvoeren dat ons geloof nog zwak en ons leven nog onvolkomen is… (1/2) #BGD

…zouden wij op iemand lijken die zich verontschuldigt dat hij geen geneesmiddel neemt, omdat hij ziek is – Calvijn (2/2) #BGD

De eschatologie

In de eschatologie denken we na over het laatste, definitieve en uiteindelijke handelen van God #BGD

Aan de toekomstverwachtingen die wij door het geloof hebben, is een zekerheid eigen, die elders volkomen ontbreekt #BGD

In de eschatologie mogen we denken aan de toekomst van het heden, maar ook het heden van de toekomst #BGD

In de eschatologie is er spanning tussen het ‘reeds’ en het ‘nog niet’ #BGD

We worden ertoe opgewekt om altijd overvloedig te zijn in het werk des Heeren. De bijbelse verwachting heeft een praktische spits #BGD

De verwachting vd gemeente richt zich op Christus’ komst (parousie). In het Nieuwe Testament kan men volstaan met aanduiding ‘de dag’ #BGD

Oscar Cullmann heeft het beeld van D-day en V-day gebruikt. Reeds en nog niet. Er is vervulling én verwachting #BGD

De woorden in de Bijbel over de nabijheid vh einde hangen samen met de beslissende betekenis vd dood en opstanding van Christus #BGD

In het midden van de geschiedenis wordt het einde aangekondigd. Het einde is op komst als voleinding van wat Christus begonnen is #BGD

Tekenen der tijden zijn als signalen, waarschuwingssignalen, waarvan we echter geen waarschuwingssysteem van moeten maken #BGD

Luther vertelde dat hij in zijn jeugd een vreselijke angst had voor de jongste dag. Later was het voor hem ‘der liebe jüngste Tag’ #BGD

De wederkomst geeft ons een grote rust tegenover het gebeuren in wereld en leven – Van Niftrik #BGD

De wederkomst geeft ons een afkeer van alle valse troost van mensen, die zeggen, dat het nog wel eens beter zal worden – Van Niftrik #BGD

De wederkomst geeft ons een diep verstaan van de tijd – Van Niftrik #BGD

De wederkomst is niet alleen een troost, ook een stimulans. Dit maakt waakzaam én werkzaam #BGD

De voleinding roept om de heiliging. De heiliging roept weer om de voleinding. Er is een verband tussen eschatologie en ethiek #BGD

Wij leven definitief in een na-christelijke wereld, met apocalyptische trekken. Het tijdsgebeuren is een doodsproces – W. Aalders #BGD

Is ‘opstanding des vleses’ wel gelukkige uitdrukking? Bijbel zegt opstanding der dóden. Goede variant zou zijn ‘opstanding vh lichaam’ #BGD

Er valt een beslissing aan het einde van ons leven. Het laatste oordeel is er de publieke en definitieve bevestiging van #BGD

De geschiedenis roept om het eindgericht. Nu wordt nog niet alles rechtgezet #BGD

Bij het laatste oordeel zal onthuld worden, wat de diepste werkelijkheid en gerichtheid van ons leven is #BGD

Wij worden ter verantwoording geroepen. Dat houdt ook in, dat wij als daders van onze daden serieus genomen worden #BGD

Er is een vrees, die de blijdschap heiligt, en blijdschap die de vrees tempert – J. Overduin over het laatste oordeel #BGD