Lloyd-Jones en R.T. Kendall: Hoe Westminster Chapel veranderde

Aan het begin van de bediening van dr. David Martyn Lloyd-Jones in Westminster Chapel schudde het gebouw enkele keren op haar grondvesten vanwege de inslaande Duitse bommen. Na het vertrek van Lloyd-Jones in 1968 en helemaal na zijn overlijden in 1981 vond er een aardverschuiving plaats in Westminster Chapel. Dit keer niet door de Luftwaffe, maar door een opvolger.

R.T. Kendall (1935), afkomstig uit de Amerikaanse staat Kentucky, werd in 1977 predikant van Westminster Chapel. Dit bleef hij tot 2002. Toen schreef hij zijn boek In Pursuit of His Glory: My 25 Years at Westminster Chapel. Hierin verklaart én prijst hij de grote veranderingen die in de gemeente hebben plaatsgevonden. Voor de volledigheid: tussen 1969 en 1974 diende J. Glyn Owen de Chapel.

Altar call
Keerpunt in zijn bediening was het bezoek van Arthur Blessit aan de Chapel in 1982. In de serie preken die hij in zes weken hield, introduceerde hij de altar call. Voor Lloyd-Jones was dit in 1954 nog een breekpunt om Billy Graham niet te steunen in zijn Crusade in Londen. Kendall vond het fantastisch dat Blessit in 1986 de gemeente zo ver kreeg voor een ‘Jesus cheer’. In 1990 kwamen de profetische gaven de gemeente binnen en vijf jaar later de Toronto Blessing. Kortom, Westminster Chapel was een Pinkstergemeente geworden!

Hymns ingewisseld
Kendall vond de stijl van de diensten zoals Lloyd-Jones dat had voorgestaan nogal saai. Het was sober, met een lange preek, gebeden en elke dienst vier old hymns gemeentezang (beluister hier een voorbeeld). Nu kwam er handoplegging, genezingen, drums, een aanbiddingsleider, handen in de lucht met zingen, verslagen van visioenen en dergelijke. De hymns werden ingeruild voor de zogenaamde choruses, bijvoorbeeld het vaak herhalen van ‘He is Lord’. In Nederland zouden we zeggen: opwekkingsliederen.

Kendall zegt dat al deze veranderingen tot stand kwamen na ‘divine promptings’. En waar schroom was, moest men uit de ‘comfort zone’ stappen. Welke plaats had de Bijbel in dit alles? Zeker een plaats. Maar het gezag van de Schrift werd anders begrepen. Teksten worden uit hun context gehaald. Iain Murray noemt deze praktijk er één die behoort tot de afwijkende sekten in de kerkgeschiedenis.

Niet op begrafenis
Onze prangende vraag is: Hoe kon een dergelijke verandering plaatsvinden slechts 9 jaar na het vertrek van Lloyd-Jones? Eén van de verklaringen is dat Kendall steeds gewaagde van zijn nauwe relatie met Lloyd-Jones. Hij maakte publiek gebruik van zijn ‘Timotheus-Paulus’-relatie met de Doctor. De waarheid is echter anders. Lloyd-Jones waardeerde Kendall om zijn persoon en zijn preektalent. Hij heeft hem ook in het begin gesteund en begeleid. Lloyd-Jones was blij dat deze Amerikaan dezelfde opvatting als hij had over de verzegeling met de Heilige Geest als een ervaring los van (d.w.z. na) de bekering, een opvatting die nauw verband houdt met Lloyd-Jones’ verlangen naar revival.

Vreemd is dat Kendall in zijn boek niet ingaat op het feit en het waarom van de breuk die er in zijn relatie met Lloyd-Jones kwam. Het was namelijk zo dat Lloyd-Jones had aangegeven dat Kendall geen deel mocht uitmaken van diens begrafenisplechtigheden. Dit was niet bekend bij de deacons van Westminster Chapel. Kendall protesteerde hevig tegen zijn uitsluiting. Een crisis over het gebruik van het gebouw tijdens de herdenkingsdienst werd door de familie afgewend doordat ze toestonden dat Kendall kort aan het begin van de rouwdienst mocht spreken. Kortom, de indruk die Kendall in zijn boek geeft dat hij altijd volop het vertrouwen van Lloyd-Jones genoot, klopt niet en dat weet hij zelf ook wel. Hij vertelde ooit tegen één van zijn deacons dat ‘he had given grave theological offence to the Doctor’.

Onrust in de Chapel
In 1981, het sterfjaar van Lloyd-Jones, waren nog geen van de afwijkingen in de eredienst ingevoerd. Het eerste bezoek van Arthur Blessit was nog een jaar weg. Naar aanleiding van dat bezoek, door Kendall het belangrijkste keerpunt in zijn bediening genoemd, begon het onbehagen in de gemeente over Kendall’s theologische positie. Midden 1984 was bijna de helft van de deacons tegen hem, voor hem ‘the year of infamy’. Hij noemt zijn tegenstanders de meest getalenteerde en godvuchtige mensen van de Chapel.

Kendall beschouwt zijn tegenstanders als oorzaak van de verdeeldheid die ontstond. Dat is natuurlijk makkelijk te weerleggen. In juni 1984 schreven twee deacons een brief aan Kendall waarin ze hun bezorgdheid uitten over wat er allemaal gebeurde. Ze vragen hem om zijn positie te heroverwegen tijdens de zomervakantie.

Na de zomer is er een bijeenkomst van de gemeente. Kendall vraagt allen die hem steunen hun handen op te steken! Hij sprak hierbij de wens uit dat iedereen die het met hem oneens was zou vertrekken uit de Chapel. Kendall was niet bereid tot discussie over de oorzaak van de onenigheid, hij ontweek het gesprek met de deacons. Die, twaalf in aantal, belegden daarop een maand later een vergadering zonder Kendall. Daarop werd duidelijk dat de meerderheid zich niet kon vinden in het dictaat dat iedereen die het oneens was met de dominee de kerk moest verlaten.

Er kwamen meer bijeenkomsten. Zes deacons verklaarden in een brief: ‘Sommige standpunten van dr. Kendall zijn nieuw. Dat is op zichzelf niet verkeerd. Maar als ze tegen het gereformeerde onderwijs en de gevestigde congregationalistische leer ingaan, hebben we er vraagtekens bij’. Ze verwijzen daarbij onder andere naar Kendall’s boek Once Saved, Always Saved, dat antinomiaans is.

Applaus
De climax kwam in januari 1985. Kendall liet een hem steunende deacon een besluit afkondigen: de zes afwijkende deacons, die al lang dienden en een goede naam hadden, moeten hun brief intrekken of hun ambt neerleggen. Een ruime meerderheid stemde voor. Daarna kwam er nog een stemming, om de zes gedwongen te laten aftreden. Ook deze stemming verliep gunstig voor Kendall. Applaus volgde. Nu kon Kendall onmiddellijk overgaan tot allerlei andere veranderingen in de gemeente.

Deze trieste gebeurtenissen zijn niet te wijten aan het falen van onderscheidingsvermogen bij de voormalige gemeente van Lloyd-Jones. Het was al 17 jaar geleden dat hij met emeritaat ging en de samenstelling van de gemeente was erg veranderd. Zo legden veel gemeenteleden hele afstanden af om naar Lloyd-Jones’ prediking te komen, terwijl ze zich na zijn pensioen aansloten bij gemeenten dichterbij huis. Na het ontslag van de zes deacons die Kendall bekritiseerden en het vertrek van een deel van de gemeente naar andere kerken, kon Kendall ongehinderd z’n gang gaan.

Kendall wenste geen kritiek. Toen een deacon hem eens bekritiseerde, riep Kendall: ‘How dare you touch me, the Lord’s Anointed? There is something wrong with people who question a man of God. You must accept everything I say!’ Waarop de man vroeg: ‘You mean when you are wrong?’ Het antwoord van Kendall was: ‘Yes! Your attitude to your minister is your attitude to Christ’.

Deceptie
Tijdens de kwart eeuw dat Kendall Westminster Chapel diende, was de gemeente gekrompen tot een kleine kudde. In de morgendienst waren er 300, ’s avonds hooguit 100 (situatie 1985). Ter vergelijking: 2.500 kerkgangers tijdens Lloyd-Jones! Kendall ziet hierin Gods hand om hem nederig te houden. Hij kreeg op een gegeven moment een openbaring. Conclusie was: ‘I now concede that nothing great will happen while I am at the Chapel’. Kendall komt niet tot de conclusie dat er misschien iets helemaal verkeerd was met zijn boodschap van ‘openness to the Spirit’. Wat hij wilde was veel bekeringen, gepaard gaande met tekenen en wonderen. Het Woord van God was niet genoeg. De kerken hebben het volgens Kendall nodig te ‘hetrouwen met de Geest’ en dat betekende dat er allerlei dingen als aanvulling op het Woord moesten komen. Mozes had toch ook niet alleen een ‘message’ gehad?

Tenslotte
In 2013 kwam R.T. Kendall nog in het nieuws, toen hij John MacArthur openlijk bekritiseerde vanwege zijn Strange Fire-conferentie. Hij zegt te vrezen dat MacArthur de zonde tegen de Heilige Geest begaat door de Pinksterbeweging zo af te wijzen. Dit was niet hun eerste confrontatie. Kendall’s boek Once Saved, Always Saved uit 1983 zag MacArthur al als gevaarlijk.

En hoe zit het eigenlijk met de door Lloyd-Jones zo hoog gewaardeerde puriteinen? Daar heeft Kendall geen belangstelling voor. ‘The Puritans were a miserable lot’, aldus Kendall. Zelfs over dit onderwerp durft Kendall te zeggen dat Lloyd-Jones het hierin met hem eens was…

Het meeste van wat hierboven staat heb ik ontleend aan een boekrecensie van Iain H. Murray, getiteld ‘Openness to the Holy Spirit’ – How Westminster Chapel Was Turned Around (The Banner of Truth magazine, maart 2004).