Meditatio futurae vitae bij Calvijn

A. Baars, ‘Meditatio futurae vitae bij Calvijn’. Artikel uit 2002 van deze (latere) christelijk-gereformeerde hoogleraar aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn. Ook opgenomen in de verzamelbundel Opnieuw Calvijn onder redactie van William den Boer en Herman J. Selderhuis.

Een studie uit 1901 verdedigde de stelling dat motief vd ‘overdenking vh toekomende leven’ bepalend was voor heel het denken van #Calvijn

Met als noodlottig gevolg dat theologie bij #Calvijn eschatologie wordt en zijn ethiek wereldmijding & wereldverachting is

Dit noemde Max Weber in 1969 ‘innerweltliche Askese’. #Calvijn heeft kloostermuren wel opengebroken maar kloosterideaal niet overwonnen

De eigenlijke roeping van ieder christen in dit leven zou dan zijn: zichzelf te verloochenen en sterven aan de wereld #Calvijn

Op deze manier wordt het motief vd overdenking vh toekomende leven herleid tot onreformatorische en onbijbelse invloeden #Calvijn

Duidt #Calvijn het leven hier op aarde niet te negatief, omdat hij dit leven teveel vereenzelvigt met het leven in de zonde?

Betekent ‘verachting van dit leven’ in feite niet dat christen zich terugtrekt uit deze wereld en dat het geloof verinnerlijkt? #Calvijn

Onderwaardeert #Calvijn het hiernumaals op een ongeoorloofde wijze in vergelijking met het hiernamaals?

De uitdrukking meditatio futurae vitae komen we overal in #Calvijn’s omvangrijke oeuvre tegen, waaronder in zijn Institutie

De hoofdsom van het christelijke leven – of van de heiliging – is volgens #Calvijn de verloochening van onszelf (abnegatio nostri)

Deze zelfverloochening is voor #Calvijn in één woord offer: een levende, heilige en Gode welbehagelijke offerande (Rom. 12)

Een belangrijk deel van de zelfverloochening bestaat volgens #Calvijn in het dragen van het kruis (tolerantia crucis)

Het kruisdragen, de verloochening van onszelf en de overdenking van het toekomende leven horen bij elkaar #Calvijn

Volgens #Calvijn hebben verdrukkingen tot doel dat we aangespoord worden tot de overdenking vh toekomende leven

God weet heel goed hoe wij van nature geneigd zijn tot een beestachtige liefde voor deze wereld – #Calvijn

#Calvijn bedoelt dat je ‘niet verder denkt’ en de gedachte a/h eeuwige leven hebt uitgebannen. Het is menselijk, we moeten ertegen strijden

We moeten niet al te vast aan de liefde voor de wereld verkleefd blijven #Calvijn

In één woord: de gehele ziel zoekt, verward in verleidingen van het vlees, haar geluk hier op aarde – #Calvijn

#Calvijn stelt dat God dit gelukzoeken op aarde tegengaat door de Zijnen allerlei moeiten te laten overkomen

Hier in dit leven moeten we niets anders verwachten dan strijd, daarom moeten wij onze ogen naar de hemel opheffen – #Calvijn

Wij worden nooit opgewekt tot overdenking toekomende leven als we niet eerst vervuld zijn met verachting vh tegenwoordige leven – #Calvijn

#Calvijn ziet geen tussenweg: óf de aarde moet voor ons waardeloos worden, óf zij houdt ons gebonden door de onmatige liefde voor haar

De juiste, geestelijke visie op de zegeningen van God hecht ons niet aan dit leven, maar richt ons juist op de eeuwige toekomst #Calvijn

Als de hemel ons vaderland is, wat is de aarde anders dan een oord van ballingschap? – #Calvijn

Het leven is als een wachtpost waarop de Heere ons geplaatst heeft en die wij zo lang moeten innemen totdat Hij ons terugroept – #Calvijn

#Calvijn heeft scherpe kritiek op christenen die bang zijn voor de dood. De overdenking vh toekomende leven dient die vrees te overwinnen

Je hebt geen goede vorderingen in het geloof gemaakt als je de dag van je dood en laatste opstanding niet met vreugde verwacht – #Calvijn

Als #Calvijn het heeft over ‘verachting van dit leven’ dan roept dat vragen op, ingrijpende vragen zelfs. Hoe moeten we dit verstaan?

Onder de overdenking vh toekomende leven verstaat #Calvijn niet een contemplatieve techniek, maar een houding van geloven en hopen

#Calvijn noemt lichaam soms een kerker. Dat doet aan Plato denken. Toch is er een duidelijk verschil. Calvijn spreekt ook positief erover

#Calvijn gebruikt deze beeldspraak specifiek voor de wedergeborenen en hun zondige vlees, de inwonende zonde, waardoor ze gehinderd worden

Het is #Calvijn hier dus te doen om een typering van het nog onverloste leven van de gelovige in deze bedeling

Wij moeten volgens #Calvijn dit leven niet alleen veronachtzamen, maar zelfs verachten en afwijzen, vertrappen, haten

Nuancering: #Calvijn zegt doorgaans dat gelovigen dit aardse leven dienen te verachten in vergelíjking met het toekomende leven in de hemel

Het is #Calvijn er om te doen ernst te maken met het bijbelse gegeven dat de hemelse heerlijkheid ‘veel meer’ is dan dit aardse leven

Dit leven is, ondanks alle ellende, een zegen en geschenk, deze geschapen werkelijkheid is een groot wonderwerk van God #Calvijn

Door de zonde is de mens eenzijdig gefixeerd op dit leven en verliest hij Gods uiteindelijke doel met de schepping uit het oog #Calvijn

Wij moeten al het zondige dat ons aan dit leven bindt verachten opdat wij met heel ons hart zoeken de dingen die boven zijn #Calvijn

De overdenking vh toekomende leven is bij #Calvijn de spits vd heiliging. Het stempelt het leven v/e christen dus op een beslissende wijze

In heel #Calvijn’s denken neemt de gedachte dat het christenleven een strijd is tegen zonde, wereld, dwaalleer en duivel een grote plaats in

#Calvijn zou Calvijn niet zijn als hij radicale uitspraken niet flankeerde met pastorale opmerkingen

Het motief van de vreemdelingschap is bijzonder kenmerkend voor het denken van #Calvijn. Het leven is een pelgrimage

#Calvijn zegt dat ook christenen in zekere zin nog vreemdeling zijn van God omdat zij de volle gemeenschap met God nog niet genieten

#Calvijn’s houding ten opzichte van dit aardse leven wordt sterk bepaald door het begrip ‘onthechting’

Het aardse leven mag niet bemind worden om zichzelf (frui), maar wél voor zover het ons helpt op weg naar het eigenlijke doel (uti) #Calvijn

Wanneer een christen dat doel bereikt, mag hij voor eeuwig God genieten (fruitio Dei). Hiervan ontvangt hij op aarde een voorsmaak #Calvijn

#Calvijn spreekt iets positiever over het leven hier op aarde dan Augustinus

#Calvijn acht het dankbaar genieten van Gods goede gaven hier op aarde zeker geoorloofd en kan dat zelfs van harte aanprijzen

God heeft voedsel niet alleen geschapen om in leven te blijven, maar ook voor genot en vrolijkheid – #Calvijn

Bij planten, bomen en vruchten gaf Hij, behalve de manieren om ze te gebruiken, ook de fraaie aanblik en de aangename geur – #Calvijn

Als we de mens het goed recht ontnemen te genieten van Gods goede gaven dan ontmenselijken we hem en maken hem tot een blok hout – #Calvijn

We geven toe dat deze nadruk op het genieten van aardse zegeningen bij #Calvijn niet zo vaak te vinden is

Volgens #Calvijn heeft God ieder mens tot een bepaalde taak in dit leven geroepen. Iedere taak is een ‘goddelijk beroep’

Op deze wijze krijgt onze menselijke arbeid hier op aarde duidelijk een hoge, positieve waardering #Calvijn

#Calvijn’s visie op het christenleven is gestempeld door de hoop, doortrokken van het ‘heilig heimwee’ naar het eeuwige leven

De hoop is niets anders dan verwachting van die dingen waarvan het geloof geloofd heeft dat zij werkelijk door God beloofd zijn – #Calvijn

Het geloof gelooft dat God waarachtig is; de hoop verwacht dat Hij te gelegener tijd zal betonen dat Hij de waarachtige is – #Calvijn

Het geloof gelooft dat Hij onze Vader is; de hoop verwacht dat Hij Zich jegens ons altijd als een Vader zal gedragen – #Calvijn

Het geloof is het fundament waarop de hoop leunt, de hoop voedt en ondersteunt het geloof – #Calvijn

Het geloof is vr de hoop als moeder vr kind. De hoop is vr het geloof wat zoon is vr zwakke moeder: stut en steun – A. de Reuver

Het leven vd hoop betekent bij #Calvijn geen wereldmijding. Dat wordt vooral duidelijk in de metafoor vd ‘wachtpost’ (statio)

Het feit dat God ons een taak geeft onder de zon, bewaart ons ervoor dat we zouden verdwalen in een chaotische wereld #Calvijn

Wij zijn geroepen tot verantwoord rentmeesterschap en moeten onze taak vervullen in licht vd eeuwigheid (sub specie aeternitatis) #Calvijn

De levende hoop is doortrokken van een diepe, vreugdevolle zekerheid. Er komt een dag van licht en heil #Calvijn

We kunnen in onze tijd ook op het punt van de overdenking vh toekomende leven heel veel van #Calvijn leren

We moeten noties als ‘zelfverloochening’, ‘doding vd zonde’, ‘vreemdelingschap’ en ‘leven vd hoop’ weer grondig leren spellen – dr. A. Baars

Dat zijn geen liefhebberijen van #Calvijn of wie dan ook, maar stuk voor stuk vitale elementen van een bijbelse levensstijl

Ons al tezeer richten op deze wereld is misschien juist wel oorzaak van veel geestelijke en kerkelijke malaise – dr. A. Baars

Iets van de bijbelse radicaliteit waarmee #Calvijn het pelgrimsleven en heiliging aan de orde stelt, moet juist ook vandaag blijven klinken

Advertenties