Ben van Kaam – Parade der mannenbroeders

Ben van Kaam - Parade der mannenbroeders

Ben van Kaam – Parade der mannenbroeders

“Ja, waarachtig, ik ben ook gereformeerd, maar zonder al die flauwe kul”, aldus Jan Buskes (1899-1980). Hij was gereformeerd predikant tot 1926, daarna predikant van de Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband, die in 1945 opgingen in de Nederlandse Hervormde Kerk. Buskes tekent niet zo’n mooi beeld van de GKN in de vooroorlogse jaren: alles draaide om de eeuwige beginselen; de naam van Jezus komt er vaak bekaaid af. Kuyper c.s. hebben met “hun strijd pro Rege en ter gloria soli Deo de kerk op een schrikbarende wijze verwereldlijkt”. Toch kent Buskes geen rancune tegen zijn opvoeding. “Ik heb de kerk (…) gehaat en liefgehad, gevloekt en gezegend.”

“Het fundamentalisme en het moralisme, de eigengereidheid en de zelfverzekerdheid, de georganiseerde parade der mannenbroeders en het zweren bij het beeld der vaderen, de noodlottige toepassing van de antithese op het leven in al zijn facetten en de afgrijselijke verpolitieking van kerk en christendom, zodat een in wezen liberale politiek (…) met het gezag van de bijbel gedekt werd, het veel te veel weten van God en zijn bedoelingen en daarmee verbonden het verraden van het geheim, dat het heil bevat, de kerkelijke onwaarachtigheid en oneerlijkheid (…) de wettische hardheid van de kerkelijke levenspraktijk, waar de tucht in de regel als stok en niet als staf gehanteerd wordt, de vereenzelviging van de eigen kerk met de kerk van Christus, de kwantitatieve onderscheiding van kerk en wereld in plaats van de kwalitatieve, het opdelen van de christenen in de helen en de halven, de handhaving van de status quo als het door God gewilde, de verschraling van het persoonlijke geloofsleven.”

Buskes heeft ook een toekomstvisie: gereformeerden moeten de secularisatie van de wereld zonder morren (en ook zonder enthousiasme) aanvaarden, maar tegelijk beseffen dat de kerk niet geseculariseerd mag worden, integendeel. De kerk moet een vreemd element in de wereld blijven (hoewel niet wereldvreemd).

Een mooi beeld van de GKN in de periode 1918-1945 geeft Ben van Kaam in zijn boeken ‘Parade der mannenbroeders’ en ‘Opstand der gezagsgetrouwen’. Lees de boekverslagen op https://gereformeerden.wordpress.com/

Het RD interviewde auteur Ben van Kaam in 2011. Lees het hier: http://goo.gl/79r23P